AMazwi aMinza aga Yeesu Chilisiti
inza vwe gasimviilwe nu Maaliko
Uvhwandilo
Ikalaata ili lwasímviilwe nu Maaliko. UMaaliko áamile mu mpuga ya Vhachilisiti avha kuvhwandilo vhe vhahatendamaga ku Yelusaleemu (Imbombo izya Vhatumwa 12:12). Zye asimvile mwa kalaata ili we akugamanya ahinza, mwe ahalandatana na vhalumbiilili inza uPaulo (Imbombo izya Vhatumwa 13:1-13), nu Balinaaba (Imbombo izya Vhatumwa 15:36-41), inkaani nu Peeteli (1 Peeteli 5:13).
Ikalaata ili, uMaaliko ávhasimbiiye aVhachilisiti avha mu nkaaya iya Luumi. Insiivho zyakwe zyáli zya kuvhagomwa aVhuchilisiti mu lwitiho, mwe pe ahavhaliilizyo iho háali ha mayimba ku Vhachilisiti, ahavhaliilizyo he uNelo ahakonzyaga. UMaaliko áali ni nsiivho izya kuvhavhuuzya aVhachilisiti kuuti, inga uChilisiti wuuyo áyimvile nu kufwa, na vhalandati vhaakwe vhakwanzilwa kuyimba. Ipo aVhachilisiti avha ukwo ku Luumi vhayisengaanye nu kugoma, mwe pe avhalugu vhaavho vhakwanza vhavheefwe mu lwitiho ulwa Yeesu Chilisiti.
Yikulolesya kuuti, uMaaliko ásimvile ikalaata ili mu maaha aga 60-70 ishi, kufuma pe uYeesu ápafiilwe.
UMaaliko akuvhonesya insiivho zyakwe izya kusimba ikalaata ili mu musitaali uwa kwanda.
“Uvhu vhwe vhwandilo uvhwa Mazwi Aminza ge gakulovhoosya izya Yeesu Chilisiti uMwana wa Mulungu.”
Akwanza vhe akuvhasimbila vhamanye kuuti, uYeesu we wu Chilisitia we atumiilwe nu Mulungu. Kwandila ulutuulo ulwa kwanda kufishila ulwa naane, akuyanga amafindango ge uYeesu ávhomvile, na vhe akuvhasimbila vhamanye kuuti uYeesu wu naanu. Mwe muumwo mwa Maaliko 8:29, uPeeteli akuuti, “Iwe we we Chilisiti” nu kwandila 8:31, uMaaliko akuyanga zye uYeesu ahayangaga izya kufwa kwakwe. Muli iga umusimvi uno akwanza avhantu vhamanye kuuti, uYeesu we wu Mesiya we áyimvile nu kufwa inga avhaposhe avhantu vhaakwe.
“Mwe pe ine ne Mwana wa Aadamu ntinzile kuvhombelwa, nkandi kuvhavhavhombela avhantu, nu kufumwa uvhupuuma vhwane kuvhatavhula avhantu avhinji.” (10:45)
Poosye umupiti uwa vhasikali avha Shilumi mu lutuulo ulwa 15:39 akuyanga kuuti, “Nalyoli umuntu uno aamile Mwana wa Mulungu!”
Zye zili mwi kalaata ili
1. Uvhwandilo uvhwa Mazwi Aminza 1:1-13
2. Imbombo izya Yeesu kuula ku Galilaaya 1:14-9:50
3. UYeesu akufuma ku Galilaaya akusogola ku Yelusaleemu 10:1-52
4. Insiku izya ku mpeleela uYeesu ahavhaliilizyo he áshiili kufwa
a. Imbombo yaakwe ku Yelusaleemu 11:1-13:37
b. Akulongwa nu kugogwa 14:1-15:47
5. Kuzyuha kwa Yeesu 16:1-8
6. UYeesu akuvhaloleshela avhasundikwa vhaakwe nu kuzuvha kumwanya 16:9-20