Ro Sueat ni Pablo sa
Mga Taga-Efeso
Mga Haunang Bisaea
Raya nga sueat ni Apostol Pablo hay para sa mga tumueuo idto sa Efeso ag ana man siguro nga gusto nga ipalibot ra kato agod basahon sa pagtililipon ku mga tumueuo sa ibang kabanwahan sa Asia. Katong tyempo, kaeabanan sa nagaistar sa Asia hay bukon it Judio. Rayang Asia hay bukon it imaw nga Asia nga ginatawag naton makaron. Ro ginatawag nanda nga Asia sa tyempo kato ni Pablo hay ginatawag eon makaron nga Turkey. Ginsueat ni Pablo ro sueat ngara ku mga A.D. 60-61, kat idto imaw sa prisuhan nga idto siguro sa Roma (3:1, 4:1, 6:20). Ginpriso imaw dahil sa anang pagwali it Mayad nga Balita parti kay Ginuong Jesus. Ku rato man nga tyempo hay nagsueat man imaw kay Filemon ag sa mga tumueuo nga taga-Filipos ag taga-Colosas.
Ro Efeso hay pinakasentro nga syudad ku probinsya it Asia. Raya man ro sentro nga lugar para sa negosyo. Importante man ra nga lugar para sa mga deboto ku dyosa nga si Diana. Dikara makita ro manami nga templo nga marmol nga ginhaead sa dyosa ngato (mabasa ra sa Mga Binuhatan 19:27). Rondaya nga templo hay ginakabig nga isaea sa pito nga ka makangawa-ngawa nga taean-awon kato anay.
Si Apostol Pablo hay nag-istar ag nagwali sa syudad it Efeso it tatlong dag-on (Mga Binuhatan 19:1-20:1, 20:30). Sa maeawig nga mga dinag-on, ro pagtuo ku mga tumueuo idto hay malig-on pero pagkataliwan it mga 40 anyos, pagsueat ni Apostol Juan ku Pahayag hay ginsaway it Ginuo ro mga tumueuo nga taga-Efeso dahil nagtahaw ro andang paghigugma sa Dyos (Pahayag 2:1-7).
Ginaturo ni Pablo sa ana ngarang sueat nga bago pa gintuga ro kalibutan, plano eon it Dyos nga bilugon ro tanan nga tinuga sa eangit ag sa eugta ag ipaidaeom sa pagdumaea ni Kristo (1:10). Ro paghiliugyon ku mga tumueuo hay larawan ku rayang pagbilog. Kato anay, ro mga Judio eang ro ginakabig nga mga katawhan it Dyos, pero makaron ginakabig eon it Dyos nga isaea sa anang katawhan ro bisan sin-o nga nagatuo sa Maneueuwas nga si Jesus, bisan tagasiin nga nasyon man sanda (2:11-22). Nagahiliugyon sanda tanan bilang sambilog nga eawas ni Kristo (1:23). Ro mga tumueuo hay ginabilang nga mga parti it sagrado nga templo it Dyos kon siin nagaistar ro Dyos paagi sa anang Espirito Santo. Ag ginabilang man sanda nga nobya ni Kristo (5:25-32).
Sambilog pa nga importanti nga ginaturo ni Pablo dikara hay nga ro mga tumueuo hay dapat nga magkabuhi bilang mga tawo nga nahayagan eon ku parti sa kabuhi nga makapalipay sa Dyos. Ag dapat nga talikdan eon nanda ro dati nandang kabuhi nga naila mag-obra it maeain ag nagbag-o eon ro andang batasan hasta nga makatuead eon kon mauno ro ana ku Ginuo (4:17-5:20). Ag ginaturo man dikara ni Pablo kon ano ro gintao katon it Dyos agod masukean naton ag maperdi ro mga pagpataeang ni Satanas (6:11-18).